Wat is een cardinale schaal? Definitie en voorbeeld

Met verschillende schaalniveaus worden in empirisch onderzoek verschillende eigenschappen van het onderzochte object gemeten. Niet-metrische nominale en ordinale schalen bieden ons daarbij eenvoudiger antwoordmogelijkheden zoals bijvoorbeeld over geslacht-, onderwijs- of beroepstoebehorende. Metrische cardinale schalen stellen ons daarentegen in staat, complexere uitspraken over de frequentie of intensiteit van ons dagelijks gedrag vast te leggen.

Algemene definitie van de cardinale schaal

Als cardinale schaal of metrische schaal (engl. “metric scale”) worden dergelijke schaalniveaus genoemd, die in tegenstelling tot nominale- of ordinale schalen over een gedefinieerd metrisch respectievelijk numeriek interval tussen twee variabelen (bijvoorbeeld 5°C tussen 15 en 20°C bij temperatuurmeting) beschikken. De antwoordmogelijkheden bij alle metrische schalen hebben een direct bruikbare numerieke waarde.

Deze drie typen van schaalniveaus worden tot cardinale schalen gerekend:

1. Intervalschaal
2. Verhoudingesschaal
3. Absolute schaal

1. Intervalschaal

Hiermee kan niet alleen een rangorde tussen de afzonderlijke elementen worden vastgesteld, maar er wordt ook het concrete verschil gemeten. De intervallen tussen twee elementen moeten gelijk groot zijn – of worden op zijn minst als zodanig beschouwd!

Een typisch voorbeeld van een intervalgeschaalde variabele is Celsius-temperatuur: Op de corresponderende schaal is het interval tussen antwoord A (15°C) en antwoord B (20°C) even groot als tussen antwoord C (25°C) en antwoord D (30°C). In empirisch onderzoek worden intervalschalen zeer vaak gebruikt om attitudes of meningen van respondenten te meten (= ratingschaal).

2. Verhoudingesschaal

Hiermee kunnen vergelijkbaar met de intervalschaal de verschillen tussen afzonderlijke elementen respectievelijk variabelen in gelijkheidge intervallen worden gemeten. Bovendien hebben echter alle verhoudingesgeschaalde variabelen een fysisch voorgeschreven ondergrens, het natuurlijke nulpunt, dat niet kan worden overschreden.

Dit omvat variabelen zoals lichaamslange of gewicht: Het natuurlijke punt betekent dat er geen persoon bestaat die fysisch kleiner is dan 0 centimeter of minder weegt dan 0 gram (= geen negatief getal mogelijk). Daarentegen heeft Celsius-temperatuur weliswaar een nulpunt (0°C), maar dit getal werd op een bepaald moment willekeurig gekozen en kan worden overschreden (= minusgraden zijn mogelijk).

3. Absolute schaal

Dit is een subcategorie van de verhoudingesschaal, waarbij niet alleen een natuurlijk nulpunt bestaat, maar bovendien is een natuurlijke eenheid (typisch een hoeveelheid) gegeven. Terwijl temperatuur in Celsius of Fahrenheit kan worden gemeten, zijn meeteenheden van de absolute schaal niet vrij kiesbaar.

Een typisch voorbeeld zijn inwoners van een land, die op de schaal alleen in vastgestelde numerieke waarden (1 bewoner = “1 stuk”) kunnen worden gegeven. In empirisch onderzoek en statistiek speelt de absolute schaal een onbelangrijke rol, omdat deze dezelfde gegevens levert als de verhoudingesschaal.

De volgende onderwerpen kunnen je ook interesseren:

• Hoofdstuk: Kwalitatief en kwantitatief onderzoeksmethoden: Verschillen en voorbeelden
• Hoofdstuk: Empirisch onderzoek in afsluitende werkstukken: Procedure, tips en voorbeeld
• Homepage empirioWissen: Vind het passende hoofdstuk voor je vraag