Wat is een ordinale schaal? Definitie en voorbeeld

Empirische wetenschappen houden zich bezig met verschillende eenvoudige of complexe fenomenen en problemen van onze samenleving. Om na een bevraging navolgbare en zo nauwkeurig mogelijk resultaten te verkrijgen, gebruiken zij afhankelijk van het type verzamelde gegevens verschillende meet- of schaalniveaus.

Willen onderzoekers bij hun studie de onderzochte eigenschap van testpersonen in een subjectieve rangorde met gradaties stellen, werken zij daarbij typisch met een ordinale schaal.

Allgemene Definitie der ordinalen Schaal

Met de ordinale schaal (engl. “ordinal scale” = rangschaal) worden objecten respectievelijk kenmerken met betrekking tot de specifieke eigenschap in een logische rangorde (groter dan, kleiner dan) gebracht. Deze schaal beeldt de relatie tussen meerdere kenmerkdragers af (zoals bij schoolcijfers, toplijsten, leeftijdsgroepen). Vergelijkbaar met de nominale schaal is zij een niet-metrische schaal, omdat haar antwoordwaarden geen rechtstreeks bruikbare numerieke waarde hebben.

Met ordinale schalen kunnen uitspraken worden gedaan over de volgorde van kenmerkwaarden (goud, zilver, brons bij de Olympische Spelen) van de kenmerkdragers (sporter 1, sporter 2, sporter 3). Bij de Olympische Spelen kan aan de hand van rangschikkingen worden afgelezen welk persoon de beste prestatie heeft geleverd.

Echter kunnen uit de rangschikkingen geen conclusies worden getrokken over de exacte verschillen tussen de individuele kenmerkwaarden. Het prestatieverschil tussen de eerste en tweede plaats hoeft dus geenszins even groot te zijn als tussen de tweede en derde plaats – dit kan niet met ordinaal geschaalde gegevens worden gecontroleerd.

 

 

Verschillende typen van de ordinale schaal

In empirisch onderzoek worden ordinale schalen typisch gebruikt om prestaties van testpersonen met elkaar te vergelijken of uitspraken te doen over groter-kleiner-verhoudingen.

Voorbeeld: Welk diploma heb je?

• Fachabitur
• Abitur
• Bachelorafstudering
• Masterafstudering
• Doctoraat

 

Vergelijkbaar met de nominale schaal kunnen met dergelijke ordinale gegevens verschillende categorieën worden gemaakt. Bovendien staat de ordinale schaal echter verdere uitspraken toe over gradaties respectievelijk groter-kleiner-verhoudingen van de individuele categorieën!

Het in de sociale wetenschappen meest gebruikte type ordinale schaal is de Likert-schaal, waarmee persoonlijke meningen of bevindingen in geordende stappen kunnen worden gemeten.

Voorbeeld: Ik vind de huidige politieke situatie verontrustend.

1. Stem helemaal niet in
2. Stem niet in
3. Stem noch in, noch uit
4. Stem in
5. Stem volledig in

 

Bij de gegevensuitwisseling van een dergelijke Likert-schaal wordt een ratingsysteem opgesteld. Daarbij wordt vergelijkbaar met in persoonlijkheidstests aan elk antwoord een meetwaarde gegeven, bijv. 1 punt voor “stem helemaal niet in” en 5 punten voor “stem volledig in”. Uit de punten kan een totaalscore worden berekend om de meningen van individuele testpersonen weer te geven en met elkaar te vergelijken.

 

---

 

De volgende onderwerpen kunnen je ook interesseren:

• Hoofdstuk: Kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethoden: verschillen en voorbeelden
• Hoofdstuk: Empirisch onderzoek in eindwerken: verloop, tips en voorbeeld
• Startpagina empirioWeten: Vind het passende hoofdstuk voor je vraag