Wetenschappelijk werken: Definitie en typisch verloop

In dit hoofdstuk leggen we je de beginselen van wetenschappelijk werken en het ideaaltypische verloop ervan uit.

Waarom wetenschappelijk werken?

Wetenschappelijk werken is een elementair onderdeel van onderzoek en wetenschap. Tijdens je studie zul je daarom onvermijdelijk met dit onderwerp te maken krijgen - te beginnen met huiswerkstukken tot en met bachelor- en masterwerk. Uiteindelijk zijn al deze werkstukken gebaseerd op hetzelfde principe en verloop, waarbij je bepaalde spelregels moet volgen. De afzonderlijke werkstukken verschillen dan eerder in inhoudelijke complexiteit, omdat je wetenschappelijke werkstukken zowel op basis van literatuuronderzoek als op basis van eigen empirisch onderzoek kunt opstellen. Meestal zul je in huiswerkstukken alleen reeds bestaande wetenschappelijke inzichten bij elkaar brengen en deze voor je probleemoplossing gebruiken, terwijl in afsluitende werkstukken ook eigen wetenschappelijke inzichten naar voren moeten komen (bijv. door middel van empirisch onderzoek met een onlineenquête).

 

Wetenschappelijk werken is meer dan alleen bronvermelding gebruiken

De eerste reflex van studenten wanneer zij een wetenschappelijk werkstuk schrijven, is het denken aan bronvermeldingen. Dit is inderdaad een zeer belangrijk onderdeel van een wetenschappelijk werkstuk, maar niet alles. In het artikel "Wetenschappelijk schrijven" hebben we je de belangrijkste aspecten samengevat die je in acht moet nemen bij het schrijven van een wetenschappelijk werkstuk.

Hoe verloopt het maken van een wetenschappelijk werkstuk?

Allereerst moet je het juiste onderwerp voor je wetenschappelijke werkstuk vinden (tenzij dit door je hogeschool wordt voorgeschreven). Hier kun je ofwel verschillende online databases raadplegen die je ideeën en suggesties geven, ofwel kijk je persoonlijk wat je interesseert of wat je momenteel bezighoudt. In nauwe overleg met je begeleider kun je dan een nauwkeurige afbakening van het onderwerp maken. Neem jezelf de tijd om met behulp van onderzoek je onderwerp grondig te controleren:

• Zijn er genoeg bronnen beschikbaar?
• Is de afbakening van het onderwerp passend? 

Mochte je in je onderzoek merken dat het onderwerp toch niet 100% past, dan kun je het in deze fase nog vroegtijdig (in overleg met je begeleider) veranderen. Nadat het onderwerp uiteindelijk is geformuleerd, ga je nu over tot het gedetailleerde literatuuronderzoek. Afhankelijk van het resultaat bepaalt zich vervolgens de opzet van je onderzoekswerk (basisonderzoek, toetsing van bestaande theorieën, enz.). Ook hier is de tijdsplanning belangrijk. Overleg van tevoren nauwkeurig welke stappen hoeveel tijd in beslag nemen. Een praktisch werkstuk (met bijv. een onlineenquête) vergt vaak meer tijd dan puur theoretisch werk. Afhankelijk van de opzet moet je vervolgens het verzamelde materiaal uit de verschillende bronnen en eventueel eigen empirisch onderzoek samenvatten, verwerken en evalueren. Daarna gaat het om het opstellen van je wetenschappelijke werkstuk.

1. Juist onderwerp vinden (inclusief nauwkeurige afbakening)
2. Onderzoek voor een eerste overzicht en eventueel herzieningonderwerp
3. Gedetailleerde literatuuronderzoek
4. Opzet van het onderzoekswerk
5. Vaststelling van een tijdschema
6. Eventueel empirisch onderzoek
7. Verwerking van het materiaal
8. Wetenschappelijk werkstuk schrijven
9. Indiening en presentatie van het werkstuk

 

Theorieën, hypothesen en onderzoeksvragen?

Wanneer je een wetenschappelijk werkstuk schrijft, kom je vrij snel termen tegen zoals theorieën, hypothesen en onderzoeksvragen. In het volgende hoofdstuk gaan we gedetailleerd in op de bijzonderheden en de omgang met deze termen.

 

---

 

Volgende hoofdstuk:
Hoofdstuk 3 - Onderzoeksvraag, stelling en hypothese

• Conceptuele verschillen tussen titel van het werkstuk, onderzoeksvraag, stelling en hypothese
• Betekenis van hypothesen en statistische hypothesen
• Voorbeelden van de afzonderlijke termen